خانه / مقالات / با این تعریف از نوشتن، آیا نویسنده‌اید؟

با این تعریف از نوشتن، آیا نویسنده‌اید؟

سال ۱۳۹۰ نوشتن را به طور جدی با فیلمنامه نویسی آغاز کردم. در این دوره، ما هنرجویان می‌بایست پس از یادگیری مقدمات فیلمنامه نویسی، ایده پردازی می کردیم. در قدم بعد نوبت به طراحی فیلمنامه می رسید. برای طراحی فیلمنامه، می بایست شروع، میانه و پایان آن را همراه با توضیحات مختصر می نوشتیم؛ توضیحاتی که کلیات فیلمنامه را معرفی می‌کرد.

پس از گذشت چند جلسه، استاد از کیفیت نوشته های ما هنرجویان متعجب شد. برخی از ما – از جمله خود من – در گرماگرم طراحی فیلمنامه، با قواعد درام گلاویز شده بودیم؛ در عین حال، از عهده نوشتن چند سطر ساده، به زبان سلیس (روان) فارسی بر نمی‌آمدیم.

برای مثال یکی از هنرجویان، نشانه‌ی نقطه (.) را به رسمیت نمی‌شناخت. هر جا که جمله تمام می شد، ویرگول می‌گذاشت. سپس با استفاده از حرف (و) جمله‌ها را به هم می دوخت. استاد و دیگر شنونده های حاضر در کلاس، از قطار شدن این همه فعل کنار هم، مثل جو دالتون، در کارتون لوک خوش شانس، این طور سرخ می شدند:

من به ذهنم رسید که می توان بسیاری از این افعال را به مصدر تبدیل کرد؛ این طوری هم از تعداد افعال، و هم از تعداد حرف (و) کم می‌شد. در دیگر موارد هم، گاهی اوقات اگر لطف می کردیم و نقطه می گذاشتیم، به جایی بر نمی‌خورد.

مثال: علی از اداره برگشت و به خانه وارد شد و کت و کلاهش را به چوب لباسی آویزان کرد و به روشویی رفت و دست و صورت را خود را شست.

همین جمله‌ها پس از بازنویسی:

علی از اداره برگشت. با ورود به خانه، کت و کلاهش را به چوب لباسی آویزان کرد، و با رفتن به روشویی، دست و صورت خود را شست.

قسمت کمدی ماجرا آنجا بود که من به این ویروس مبتلا نبودم؛ اما پایم در جای دیگری می لنگید. نثر من طوری بود که برای خواندن و معنا کردن آن، می بایست استاد میرجلال الدین کزازی را فراخواند.

یک بار استادم به من گفت: چرا این طوری می نویسی؟

و من پیش خودم فکر می کردم: نوشتنِ من مگر چه عیبی دارد؟ حتما استاد بلد نیست نوشته های این طوری را بخواند! (پناه بر خدا)

این خاطرات و نکات، زمینه ای بود برای اعلام این خبر:

این روزها مشغول طراحی دوره کارگاهی با عنوان «جعبه ابزار نویسنده» هستم. در این دوره، بیش از ۲۰ مهارت مفید را معرفی می‌کنم که در تمام قالب‌های نگارشی، به کار می‌آید. به عبارتی، جعبه ابزار نویسنده، شامل مهارت‌های عمومی نگارش است؛ مهارت‌هایی که لازم است نویسنده نوقلم، قبل از نوشتن در قالب‌های نگارشی خاص مثل داستان‌نویسی، فیلمنامه‌نویسی، مقاله‌نویسی و…، آنها را بیاموزد و ملکه ذهن خویش سازد.

در ادامه ۱۲ فقره از این مهارت ها را معرفی می کنم:

  • پیکربندی: طراحی سه قسمت
    • شروع
    • میانه
    • پایان
  • انتخاب موضوع (ترفندهای سوژه یابی)
  • محدودسازی موضوع
  • توصیف
    • توصیف عینی: حواس پنجگانه
    • ذهنی: استفاده از آرایه تشبیه
  • روش تصحیح غلط‌های املائی
  • استفاده به جا از علائم نگارشی
  • خطاهای ویرایشی پرتکرار
  • کنایه نویسی (بیان غیرمستقیم)
  • محسوس نویسی (قابل لمس کردن کلمه‌ها)
  • گسترش دایره واژگان
    • ساخت جمله (الگوهای مختلف ساخت جمله)
    • ساخت کلمه (الگوی ترکیب و اشتقاق واژه‌ها)
  • فعل‌های جاندار (ترکیب قیدها با فعل‌های کلیشه‌ای)
  • بیان تصویری (نگو؛ نشان بده)

همان طور که پیداست، در این دوره کارگاهی قصد دارم درباره چگونه نوشتن، آموخته ها و تجربیات شخصی ام را با شما به اشتراک بگذارم؛ با وجود این، مطالب این کارگاه، فقط به کار کسانی خواهد آمد که ابتدا به این سوال پاسخ داده باشند: چرا بنویسم؟

نیچه فیلسوف قرن ۱۹ گفته است: کسی که چرایی زندگی را یافته با هر چگونه ای کنار خواهد آمد. من هم با الهام از این جمله اعلام می‌کنم: کسی که چرایی نویسندگی را یافته با هر چگونه ای کنار خواهد آمد.

در فانوس نویسنده به سوال «چرا بنویسم؟» پاسخ‌های متعدد داده‌ام. برای نمونه یکی از آنها را با شما به اشتراک می‌گذارم:

روی تصویر کلیک کنید تا واضح‌تر ببینید:

منبع: فانوس نویسنده، ص ۳۲٫

با این همه بهترین پاسخ را به این پرسش، رضا بابایی داده است:

شما چرا می‌نویسید؟ یا اگر قصد دارید به زودی دست به قلم بشوید، چرا می‌خواهید بنویسید؟ آیا می‌توانید ننویسید؟

این ویدئو را نیز ببینید و توضیحات محمدحسن شهسواری را بشنوید.

آیا با این تعریف استاد شهسواری، شما نویسنده‌اید؟ اگر نه، آیا مایل هستید نویسنده بشوید؟

اینستاگرام آموزشی نوقلم

کانال نوقلم؛ مخصوص نشر و نقد نوشته‌های شما

اگر نوقلم هستید، نوشتن را از اینجا شروع کنید.

درباره‌ی سعید تارم

همچنین ببینید

من در بد نوشتن بی‌نظیرم!

دو مرحله نوشتن (به ترتیب) خلق/ کشف نقد/ اصلاح گزاف نگفته‌ام اگر اعلام کنم که …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *