ساده‌نویسی (۴): ده روش کوتاه‌نویسی (۱ و ۲)

شما قبل از مشاهده این درس باید اول ساده‌نویسی (۳): نزدیکی اجزای اصلی جمله به هم را تکمیل کنید.
لطفا پیش از شروع دوره پرداخت نمائید دوره

ارزش کوتاه‌نویسی را درک نخواهید کرد؛ مگر هنگام رویارویی با مخاطب. مخاطب امروزی شتاب‌زده و آشفته‌خاطر است. پرگویی، او را از شما می‌راند. با این اوصاف، کوتاه نوشتن، دشوارتر از بلندنویسی است.

پس چه باید کرد؟ بهتر است ابتدا بنویسیم؛ بلند و بی‌قاعده. بعد در مرحله بازنویسی،متن را بچلانیم تا زوائد آن زدوده شود.

در ادامه ده روش کوتاه کردن جملات را به شما خواهیم آموخت. روش اول و دوم را در این جلسه ارائه می‌کنیم:

 

۱- پرهیز از مقدمه‌چینی دراز

مقدمه‌چینی طولانی، خواننده را دلزده، و رشته کلام را دراز خواهد کرد؛ در مقابل، شروع جذاب، خواننده را مجذوب و او را با شما همراه می‌کند؛ بنابراین، بهتر است مطلب را از قسمت مهم و جذاب آن شروع کنید، و به وقت نیاز، با اشاره به گذشته یا آینده، اطلاعات لازم را در اختیار خواننده بگذارید.

از خود بپرسید مهم‌ترین قسمت‌های متن من کدام است؟ پس از یافتن موقعیت محوری، متن را از همان جا شروع کنید. به عبارتی از روی مقدمه بپرید تا به اصل ماجرا برسید. 

مثال: بهترین الگو برای فراگیری این آموزه، خواندن مکرر داستان «اندوه» است. «آنتوان چخوف» در این داستان کوتاه، اطلاعات را بر اساس اهمیت آن ارائه می‌کند؛ نه بر اساس ترتیب زمان. لطف و گیرایی این داستان، با مقدمه‌چینی ضایع می‌شد؛ اشتباهی که چخوف، از آن پرهیز کرد تا عنوان «استاد» برازنده او باشد.

 

۲- حذف واژه‌های تکراری و غیرضروری

هنگام گفتگو یا سخنرانی، واژه‌ها و جمله‌های ناگفته را باید پیشاپیش آماده کنیم؛ در غیر این صورت، شاید واژه کم بیاوریم و «مِن‌مِن» کنیم. ذهن با کشیدن صداهایی مثل «اِاِاِاِاِاِاِاِاِ…» و «م‌م‌م‌م‌م…» خواننده را سرگرم نگه می‌دارد تا واژه‌های مناسب را بیابد؛ البته با این ترفند، چه بسا به جای سرگرمی، سرِ او را به درد آورد!

در این مواقع، روش مناسب‌تر سکوت است. روش معمول در سخنرانی، گفتن عبارات جا پُر کن است: «عرض کنم که، قضیه از این قرار است که، همان طور که عنایت دارید، آقایی/ خانمی که شما باشید».

روش حرفه‌ای‌تر، استفاده از واژه‌ها و جمله‌های مترادف است؛ یعنی تکرار الفاظ و جمله‌ها به شکلی دیگر. در این فاصله، شنونده نیز فرصت می‌کند تا سخنان گوینده را مرور، و تجزیه-تحلیل کند.

مثال: در نوشتن نسخه اول، نباید سخت گرفت؛ باید آسان گرفت؛ ساده گرفت. نباید متّه به خشخاش گذاشت…»

تمام واژه‌های مشخص‎شده، و جمله‌های متوالی متن فوق، هم‌معنی است. شنونده فرصت دارد تا آن را خوب بفهمد، گوینده نیز فرصت دارد هم‌زمان با تکرار این معنا، دنباله سخن خود را بجوید و بگوید.

اما همین روش حرفه‌ای سخنرانی، در نویسندگی، در اکثر موارد غیرحرفه‌ای است. خواننده مثل گوینده نیست که نیاز به تکرار داشته باشد. در صورت نیاز به تکرار نیز، خود می‌تواند برگردد و بخواند. بر خلاف شنونده، خواننده مختار و مستقل است، و آزادی عمل دارد تا کلام نویسنده را موشکافی کند.

نویسنده مثل سخنرانان، اسیر محدودیت‌های اجرای زنده نیست. می‌تواند در بازنویسی، واژه‌ها و جمله‌های اضافی را دور بریزد؛ واژه‌ها و جمله‌هایی که جز اشغال جا، فایده‌ای دیگر ندارند.

 

مثال ۱: لباس های کثیف و آلوده را باید شست.

مثال ۲: چه قدر لباس امروزت قشنگ و زیبا است.

مثال ۳: امیدوارم همیشه تو را خوشحال و شاد ببینم.

مثال ۴: آرزومندم همواره خدا نگه‌دار تو باشد، و از تو محافظت کند.

مثال ۵: دعا می‌کنم آسیبی به تو نرسد، و ناخوش‌احوالی و دردسری برایت پیش نیاید.

در نوشتن، یکی از این صفات کافی است؛ همچنان که بقیه اضافی است. 

 

تمرین ۱: (اختیاری)

داستان کوتاه اندوه را اینجا بخوانید. سپس تمام حوادث داستان را بنویسید. آنگاه حوادث را به ترتیب زمان وقوع مرتب کنید. سپس این دو را مقایسه کنید. چه نتیجه‌ای می‌گیرید؟

تمرین ۲: (اختیاری)

یکی از خاطرات یا داستان‌های خود را انتخاب کنید. بررسی کنید آیا تمام حوادث را به ترتیب از اول تا آخر نوشته‌اید یا نه؟ اگر بله، متن را از قسمت‌های مهم‌تر آغاز کنید، و در ادامه هر به فراخور نیاز، به حوادث گذشته اشاره کنید.

تمرین ۳: (اختیاری)

با مرور یکی از نوشته‌های قبلی خود، تمام اطلاعات غیرمرتبط با موضوع اصلی را مشخص کنید. بررسی کنید با حذف این اطلاعات، آیا صدمه‌ای به متن وارد می‌شود یا نه؟ اگر بله، چگونه این اطلاعات حاشیه‌ای را می‌توان در متن نگه داشت؛ طوری که موضوع اصلی گم نشود؟

 

برای مشاهده تمرین‌های الزامی، روی دکمه آبی رنگ «مرور آزمون درس» در پایین همین صفحه کلیک کنید.

تذکر ۱: در صورت نیاز به توضیح درباره مطالب این درس، زیر همه صفحه پرسش خود را مطرح کنید.

تذکر ۲: دروس را باید به ترتیب بخوانید. اگر تا به حال چنین نکردید، به درس اول برگردید، و این کار را انجام دهید. بپس از مطالعه هر درس، روی دکمه «درس را تکمیل کن» کلیک کنید.

تذکر ۳: بعد از مطالعه درس، حتما روی دکمه «مرور آزمون درس» کلیک کنید. همچنین، پس از انجام تمرین‌ها، به همین صفحه بازگردید، و روی دکمه «درس را تکمیل کن» کلیک کنید.

بازگشت به:مهارت‌های نگارشی (پایه)

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *