ساده‌نویسی (۶): ده روش کوتاه‌نویسی (۵ و ۶)

شما قبل از مشاهده این درس باید اول ساده‌نویسی (۵): ده روش کوتاه‌نویسی (۳ و ۴) را تکمیل کنید.
لطفا پیش از شروع دوره پرداخت نمائید دوره

۵- استفاده از مصدرهای فارسی

مصدرها اسم هستند؛ اما با معنای فعل. در بسیاری از موارد، به کمک مصدرها می‌توان روح تازه‌ای در متن دمید. کاربرد مهم آنها، فشردن جمله و کاستن از طول آن است؛ به خصوص جمله‌های مرکب که چند فعل دارند. 

مثال ۱:

تا وقتی نسخه اول متن را ننوشتیم، نباید حساس باشیم که آیا آنچه نوشته‌ایم درست است؟ 

قبل از نوشتن نسخه اول متن، نسبت به درستی آن نباید حساس باشیم.

 

جمله اول چهار فعل دارد: ننوشتیم، باشیم، نوشته‌ایم و است.

اما جمله دوم فقط یک فعل دارد: باشیم.

 

مثال ۲:

هنگامی که تصادف می‌شود، نباید مصدوم را جابه‌جا کنیم؛ در عوض باید بلافاصله با اورژانس تماس بگیریم.

هنگام تصادف، در عوض جابه‌جایی مصدوم، باید بلافاصله با اورژانس تماس بگیریم.

 

جمله اول سه فعل دارد: تصادف می‌شود، جابه‌جا کنیم و تماس بگیریم.

اما جمله دوم فقط یک فعل دارد: تماس بگیریم.

روش‌های ساخت مصدر فارسی

دست کم سه روش رایج برای ساخت مصدر وجود دارد:

 

۱- … + ــَـ ن

مثال: شکستن، رفتن، نشستن، پریدن، خزیدن، آمدن و…

۲- … + ی

مثال: گرفتگی، پدری، پادرمیانی، عاشقی، گدایی، کاسبی

 

نکته: افزودن «ی» به برخی از کلمات، املای آنها را عوض می‌کند.

مثال ۱: خسته + ی: خستگی

مثال ۲: جدا + ی: جدایی

مثال ۳: دورو + ی: دوررویی (ریا)

۳- … + ــِـ ش

مثال: ریزش، پرورش، سرزنش، بخشش، بخشایش، نکوهش، شورش، رویش

۶- استفاده از مصدرهای عربی

در زبان عربی، مصدرها وزن دارند. باید وزن آنها را بلد باشیم. شش وزن زیر، پرکاربردتر از بقیه است. استفاده از آنها، فعلا ضرورتی ندارد. بنابراین، اگر در به کارگیری آنها، به دردسر می‌افتید، فعلا فقط آنها را بشناسید:

 

۱- تفعیل

مثال: تبدیل، تغییر، تعویض، تکمیل، ترسیم و…

۲- مفاعله

مثال: مشاهده، مناظره، مقایسه، مکاتبه، مجاهده و…

۳- افعال

مثال: اقبال، اعدام، اخراج، اثبات، انصاف و…

۴- انفعال

مثال: انفجار، انتشار، انهدام، انتظار، انبساط و…

۵- افتعال

مثال: افتخار، اشتباه، اقتباس، اکتساب، احتمال و…

۶- استفعال

مثال: استقبال، استعفاء، استعداد، استغفار، استشهاد و…

 

روشی عمومی برای ساخت مصدرهای عربی

… + ئیّت

مثال: عصبانیّت، تابعیّت، هویّت، اهمیّت، اولویّت

نکته: کلمات غیرعربی را نباید به پسوند «ئیّت» بچسبانیم.

مثال: خوبیّت، خریّت، رویّه = (رویّت) و…

به جای این واژه های غلط، باید از معادل صحیح استفاده کرد.

 

نکته مهم: استفاده صحیح از مصدرهای عربی و فارسی

بسیاری از افعال، پس از مصدرهای فارسی و عربی، فقط جا پر کن است؛ حتی غلط است. پس چه بهتر که حذف شود. 

 

مثال ۱: تکمیل شدن/ کردن = (تکمیل) یا (کامل شدن/ کردن)

مثال ۲: استفاده کردن از = استفاده از

مثال ۳: پرورش دادن = پروردن، پرورش و…

 

تمرین: (اختیاری)

با مرور نوشته‌های قبلی خود، مشخص کنید کجا از مصدرها استفاده کرده‌اید. بر اساس انواع مصدرهای فارسی و عربی، نوع مصدرهای استفاده شده را نیز تعیین کنید.

برای مشاهده تمرین‌های الزامی، روی دکمه آبی رنگ «مرور آزمون درس» در پایین همین صفحه کلیک کنید.

 

تذکر ۱: در صورت نیاز به توضیح درباره مطالب این درس، زیر همه صفحه پرسش خود را مطرح کنید.

تذکر ۲: دروس را باید به ترتیب بخوانید. اگر تا به حال چنین نکردید، به درس اول برگردید، و این کار را انجام دهید. بپس از مطالعه هر درس، روی دکمه «درس را تکمیل کن» کلیک کنید.

تذکر ۳: بعد از مطالعه درس، حتما روی دکمه «مرور آزمون درس» کلیک کنید. همچنین، پس از انجام تمرین‌ها، به همین صفحه بازگردید، و روی دکمه «درس را تکمیل کن» کلیک کنید.

بازگشت به:مهارت‌های نگارشی (پایه)

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *