ساده‌نویسی (۸): ده روش کوتاه‌نویسی (۸)

شما قبل از مشاهده این درس باید اول ساده‌نویسی (۷): ده روش کوتاه‌نویسی (۷) را تکمیل کنید.
لطفا پیش از شروع دوره پرداخت نمائید دوره

۸- ایجاز با حذف افعال (معنوی و لفظی)

الف. حذف افعال تکراری (حذف به قرینه لفظی)

اگر دو جمله متوالی، فعل یکسان داشته باشد، یکی از آن دو را می‌توان حذف کرد؛ اما فقط و فقط زمانی اجازه حذف داریم که فعل هر دو جمله، یکسان باشد. به این نوع حذف، «حذف به قرینه لفظی» گفته می‌شود.

 

مثال ۱:

پلیس به ماشین متخلف اشاره کرد و آن را کنار جاده متوقف کرد.

پلیس به ماشین متخلف اشاره، و آن را کنار جاده متوقف کرد. (فعل اول حذف شد.)

البته همین جمله را هم به کمک مصدر، می‌توان کوتاه‌تر نوشت:

پلیس ماشین متخلف را با اشاره، کنار جاده متوقف کرد.

 

مثال ۲:

ساده نویسی خواننده را مجذوب می‌کند و نویسنده را کامیاب می‌کند.

ساده‌نویسی خواننده را مجذوب، و نویسنده را کامیاب می‌کند. (فعل اول حذف شد.)

ساده‌نویسی خواننده را مجذوب می‌کند، و نویسنده را کامیاب. (فعل دوم حذف شد.)

 

مثال ۳:

پلیس به ماشین متخلف اشاره کرد، و آن را کنار جاده نگه داشت.

بر عکس دو مثال قبلی، در این مثال، فعل دو جمله (اشاره کرد، نگه داشت) یکسان نیست؛ در نتیجه، اجازه حذف نداریم. در غیر این صورت، مرتکب خطای دستوری شده ایم:

پلیس به ماشین متخلف اشاره، و آن را کنار جاده نگه داشت. (نادرست)

نوع دیگر حذف فعل به قرینه لفظی، زمانی است که با وجود تشابه دو فعل، یکی منفی و دیگری مثبت باشد.

مثال ۴:

موفقیت خود به خود حاصل نمی‌شود؛ با تلاش مستمر حاصل می‌شود.

برای حذف یکی از دو فعل، می‌توان چنین عمل کرد:

موفقیت نه خود به خود که با تلاش مستمر حاصل می‌شود.

موفقیت با تلاش مستمر حاصل می‌شود؛ نه خود به خود.

 

ب. حذف افعال به قرینه معنوی:

گاهی جمله فعل تکراری ندارد؛ گاهی اصلا فعل ندارد؛ اما می‌توان آن را به صورت فعل‌دار بازنویسی کرد.

مثال: جایزه بی‌جایزه. = بر خلاف قول و قرار قبلی، به تو جایزه نخواهیم داد.

مثال: مدیر فنی یعنی کشک. = ارزش مدیر فنی، هم‌تراز کشک است. (این جمله از علی پروین است.)

در نتیجه، بر عکس همین روش، گاهی می‌توان از جمله‌های فعل‌دار، فعل را برداشت؛ طوری که مخاطب، از معنای جمله، فعل را بشناسد. به این روش، حذف به قرینه معنوی گفته می‌شود.

 

مثال: از مادرت چه خبر؟ [داری]

مثال: جهالت تا کجا؟ [ادامه دارد]

مثال: اصفهان، نصف جهان. [است]

مثال: یکی مال من [باشد] یکی مال تو [باشد]

مثال: موسی به دین خودش [باشد،] عیسی به دین خودش [باشد.]

مثال: من خسته‌ام و تو تازه نفس. [هستی]

مثال: آفرین = آفرین [باید گفت.]

مثال: افسوس = افسوس [باید خورد.]

مثال: ساکت = ساکت [باش.]

مثال: شکر خدا = شکر خدا [را باید کرد.]

مثال: ورود ممنوع = ورود ممنوع [است.]

مثال: فضولی موقوف = فضولی موقوف [است.]

مثال: بر پا = بر پا [بایستید.]

مثال: خدا قوت = خدا قوت [بدهد.]

مثال: دمت گرم = دمت گرم [باشد.]

مثال: خاک بر سرت = خاک بر سرت [بکنند.]

مثال: هندوانه به شرط چاقو = هندوانه به شرط چاقو [فروخته می شود.] یا [فروش] هندوانه به شرط چاقو.

مثال: فقط بزرگ‌ترها بمانند؛ بچه‌ها بیرون = بیرون [بروند.]

 

تمرین: (فوق برنامه)

در جمله‌های زیر، با وجود شباهت فعل‌ها، آیا می‌توان یکی از آن دو را حذف کرد؟ (پاسخ خود را در قسمت دیدگاه‌های همین صفحه بنویسید.)

. چنگیز از ادامه جنگ با چین دست کشید، و به ایران لشکر کشید.

. چنگیز تا می‌توانست در میدان دوام آورد، و بعد از جنگ به اردوگاه خود روی آورد.

برای مشاهده تمرین‌های الزامی، روی دکمه آبی رنگ «مرور آزمون درس» در پایین همین صفحه کلیک کنید.

 

تذکر ۱: در صورت نیاز به توضیح درباره مطالب این درس، زیر همه صفحه پرسش خود را مطرح کنید.

تذکر ۲: دروس را باید به ترتیب بخوانید. اگر تا به حال چنین نکردید، به درس اول برگردید، و این کار را انجام دهید. بپس از مطالعه هر درس، روی دکمه «درس را تکمیل کن» کلیک کنید.

تذکر ۳: بعد از مطالعه درس، حتما روی دکمه «مرور آزمون درس» کلیک کنید. همچنین، پس از انجام تمرین‌ها، به همین صفحه بازگردید، و روی دکمه «درس را تکمیل کن» کلیک کنید.

بازگشت به:مهارت‌های نگارشی (پایه)

۶ نظر

  1. ریحانه قدیری

    به نظرم با وجود شباهت فعل ها نمیتوان یکی از آنها را حذف کرد. چون فعل ها معنای متفاوتی دارند. مثلا دست کشیدن با لشکر کشیدن در جمله اول معنایی متفاوت دارند. درنتیجه نمیتوان افعال مشابه را در این جملات حذف کرد.

  2. خیر.. شاید فعل ها از لحاظ ظاهر به هم شباهت داشته باشند، اما از نظر معنا یکی نیستند. در جمله اول،دست کشید به معنای رها کرد و دومی لشکر کشید. و همینطور جمله دوم که دوام آورد(استقامت کرد) و روی آورد معنای متفاوتی دارند.

  3. افعال کشید و آورد در دو بخش ذکر شده معنای یکسانی ندارند، علیرغم اینکه ظاهرا یکسانند.
    کشید در بخش اول به معنای ادامه ندادن و در بخش دوم به معنای انجام دادن است.
    آوردن نیز در بخش اول به معنی انجام دادن است و در بخش دوم معنای رفتن می دهد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *