پیکربندی متن (مقدمه، میانه، پایان)

لطفا پیش از شروع دوره پرداخت نمائید دوره

پس از انتخاب موضوع، و قبل از شروع نوشتن، بهتر است ساختار متن خود را طراحی کنیم؛ به عبارتی برای آن سه قسمت شروع، میانه و پایان در نظر بگیریم.

نکته: به طور کل، ذهن ما نسبت به اطلاعات ابتدایی و پایانی حساس است؛ بنابراین، ترتیب مطالب در معنای نوشته و برداشت مخاطب از آن تاثیر می‌گذارد.

 

مقدمه

در مقدمه غالبا موضوع متن را معرفی می‌کنیم. به بیان دیگر، توضیح می‌دهیم که درباره چه چیزی با مخاطب می‌خواهیم صحبت کنیم.

مثال:

«امروزه با پیشرفت فناوری و گسترش وسایل ارتباط جمعی، مسئله‌ی حریم شخصی نیاز به بازتعریف و نگاه تازه‌ای دارد. مسلما آشنایی با این مفهوم، به فرد کمک می‌کند تا در ارتباطات خود، اجازه ندهد کسی از حدومرز خصوصی‌اش عبور کند. در ضمن، فرد با رعایت همین آداب و توجه به رفتار بین فردی و اجتماعی‌اش، می‌تواند تصویری قابل اعتماد و دوست‌داشتنی در ذهن مخاطب خود ترسیم کند. در این مقاله به‌طور مختصر و موجز، برخی از مهم‌ترین نکات مربوط به حریم شخصی بیان و تشریح می‌شود

از دیگر روش‌های نوشتن مقدمه، طرح سوال است؛ سوالی که در طول متن به آن ذره ذره جواب می‌دهیم.

مثال:

«شاید بسیاری از ما خاطره‌ی خوبی از انتقاد کردن و نقدشدن به‌یاد نداشته باشیم. ممکن است واقعیتی را طوری بیان کرده باشیم که درعوضِ کمک به طرف مقابل، او را ناراحت یا ناامید کرده باشد. احتمال دارد کسی از ما به‌درستی انتقاد کرده باشد، اما درنهایت، به‌جای توجه به برطرف‌کردن ضعف‌ها، ناامید شده و به‌کل از فعالیت خود دست کشیده باشیم. چرا چنین اتفاقاتی می‌افتد؟ چرا بازخورد ما به نتیجه‌ی مطلوب منجر نمی‌شود؟ چرا از دیگران بازخورد مطلوب دریافت نمی‌کنیم؟ این مسئله را باید در سه جنبه بررسی کرد: منتقد، موضوع نقد، نقدشونده. برای دریافت پاسخ پرسش‌های فوق، این مقاله را مطالعه کنید.»

نوع دیگر مقدمه‌نویسی، روش «طرح نتیجه» است. در این روش، در مقدمه متن، ادعایی مطرح می‌کنیم، و در طول متن، با ارائه گام به گام مطالب، آن را ثابت می‌کنیم. برای اثبات ادعا، غالبا دلیل و شاهد مثال می‌آوریم. قضیه‌های هندسی و ریاضی، غالباً چنین هستند.

مثال:

. عدد ۲، تنها عدد اول زوج است.

. حاصل جمع دو عدد زوج، خودْ عددی زوج است.

. حاصل جمع زاویه‌های داخلی هر مثلث، همواره ۱۸۰ درجه است.

میانه

محل گسترش ایده اصلی متن، همین قسمت است. مثال‌ها، استدلال‌ها و آرای متضاد، بخش عمده میانه متن را به خود اختصاص می‌دهد. به طور کل، در میانه متن، تمرکزْ بر چرایی و چگونگی موضوع است. مطالب توصیفی، بر چگونگی موضوع تمرکز دارند، و مطالب تحلیلی-انتقادی، بر چیستی و چرایی آن.

 

پایان

در این قسمت، غالباً با نتیجه‌گیری از مثال‌ها و استدلال‌های میانه متن، جمع‌بندی نهایی در اختیار مخاطب قرار می‌گیرد. پایان متن، چند نوع است:

۱- مرور: این نوع پایان‌بندی، بازخوانی سریع مطالب قبلی است. معمولا با این عبارات شروع می‌شود: در این مقاله دانستیم، در این درس آموختیم… در این تحقیق، فلان موضوع را بررسی کردیم و فهمیدیم که…

این نوع پایان‌بندی، برای نوشته‌های توصیفی مناسب‌تر است؛ نوشته‌هایی که صرفا در پی معرفی موضوع هستند. برای نوشته‌های بلند نیز مناسب است؛ زیرا به خواننده یادآوری می‌کند که چه مراحلی را طی کرد و سرانجام به کجا رسید.

۲- طرح پرسش جدید: گاهی حین پاسخ به پرسش اصلی متن، پرسش‌هایی دیگر مطرح می‌شود؛ پرسش‌هایی که شاید فرصت یافتن پاسخ آن را نداشته باشیم؛ اصلا شاید به موضوع نوشته ما، ارتباط مستقیم و نزدیک نداشته باشد. با همین پرسش، می‌توان متن را تمام کرد.

۳- ایده‌پردازی: در این روش متن را با آرزو یا گمانه‌زنی تمام می‌کنیم. این روش بیشتر، مناسب نوشته‌هایی است که در آن، مسئله، کامل حل نشود، یا همچنان بخش‌های مهمی از آن ناشناخته باقی بماند.

ایده‌پردازی غالباً واکنشی از سر شوق یا حسرت است؛ مثلا نویسنده درباره حادثه‌ای تلخ، در پایان متن می‌نویسید: «کاش می‌شد روشی یافت که از تکرار این حادثه جلوگیری کند.»، یا مثلا نویسنده از پدیده‌ای هیجان‌زده می‌شود و می‌نویسد: «چه می‌شد این تکنولوژی در دسترس همه قرار می‌گرفت؟».

نوع دیگر پایان آرزومندانه، اخبار ناتمام درباره حوادث طبیعی مثل زلزله، سیل و… است؛ با این مضمون که هنوز جزئیات ماجرا مشخص نیست؛ مثلا نمی‌دانیم چند نفر آسیب دیده‌اند. در این حال، نویسنده با حدس و تخمین، آرزو یا پیش‌بینی می‌کند که چنین یا چنان بشود.

۴- اثبات مقدمه: در این نوع نوشته، نویسنده حکمی را اعلام می‌کند؛ چه بسا پذیرفتن این حکم از سوی خواننده دشوار باشد؛ اما نویسنده در طول متن، با استدلال و ارائه شواهد، خواننده را سرانجام مجاب می‌کند.

مثال: داستان کوتاه «همیشه پای یک زن در میان است»، نوشته سید مهدی شجاعی.

۵- نقض مقدمه: در این نوع نوشته، نویسنده با طرح نکته‌ای در مقدمه، حواشی آن را در میانه متن می‌کاود، و در نهایت نتیجه می‌گیرد که چنین چیزی شدنی نیست. در نتیجه با نقض مقدمه، نتیجه‌ای جدید می‌گیرد. این نوع پایان‌بندی، در نوشته‌های انتقادی رایج است.

مثال: ویروس ایمان‌کُش در آب زمزم، نوشته رضا بابایی.

۶- بستن متن: در این نوع پایان‌بندی، یکی از عناصر پرتکرار متن را به عنوان قطعه آخر انتخاب می‌کنیم؛ عنصری که در طول متن، خواننده را با آن آشنا و آماده کرده‌ایم.

این گزینه، برای نوشتن نثر ادبی و خاطره مناسب است. زیرا گاهی این دو قالب نگارشی، در عین زیبایی و فریبایی، از نظر منطقی جا نمی‌افتد. در این موارد باید به این شگرد متوسل شد.

مثال: ای صبا نکهتی از کوی فلانی به من آر. (حافظ)

تمرین: با مرور یکی از نوشته‌های قبلی خود:

۱- شروع، میانه و پایان را در آن مشخص کنید.

۲- نوع شروع و پایان‌بندی آن را هم مشخص کنید.

۳- با توجه به انواع مقدمه، مقدمه متن خود را بازنویسی کنید. (یکی از سه نوع مقدمه)

۴- با توجه به انواع پایان‌بندی، پایان متن خود را بازنویسی کنید. (یکی از شش نوع پایان‌بندی)

بازگشت به:مهارت‌های نگارشی (پایه)

۶ نظر

  1. سلام
    من ثبت نام کردم اما چرا نتونستم به مبحث اول دست پیدا کنم؟

  2. ریحانه قدیری

    سلام.
    درس ها بصورت متنی هست آقای تارم درسته؟ من گمان میکردم بصورت فایل ویدئویی ارائه میشه.
    ضمنا اگر بخواهیم درسها را برای خودمان ذخیره کنیم چگونه بایداینکارو انجام بدیم؟
    ممنون میشم راهنمایی بفرمایید.

    • سلام
      بله. آموزش نویسندگی در قالب متن، موثرتره؛
      چون تمام نکته‌های آموزشی رو در متن دروس، خودمون به کار بردیم.
      چه سوال خوبی کردید. درس‌ها خود به خود برای شما ذخیره خواهد شد.
      از این به بعد، هر بار که با نام کاربری و کلمه عبور به پروفایل‌تون وارد بشید، درس‌ها رو خواهید دید: http://noqalam.com/my-courses

      برای درک بهتر، روی این لینک کلیک کنید تا مطلب رو به صورت تصویری مشاهده کنید: http://uupload.ir/files/rhrp_untitled.jpg

  3. ریحانه قدیری

    سلام. آیا ارسال تمرین هر درس در همان روز میسر هست یا در طول دوره میتوان اگر تمرینی از درسهای قبل جامانده بوده وشخص به دلیل مشغله روزمره قادر به ارائه تمرین در همان روز نبود , درطول دوره میتوان به شما ارائه داد ؟

    • سلام
      بعضی از تمرین‌‌ها رو به خود شما واگذار کردیم؛ مثل تمرین همین درس.

      اما برخی از تمرین‌ها رو باید بنویسید؛ مثل تمرین درس بعدی.
      این تمرین‌ها هم دو دسته هستند: دسته اول غیرضروری، و دسته دوم ضروری.

      اشکالی نداره اگر تمرین‌های غیرضروری رو دیرتر حل کنید؛
      اما تمرین‌های ضروری را تا حل نکنید به دروس بعدی، دسترسی نخواهید داشت.

      این قید و بند رو برای تمرین‌های مهم‌تر در نظر گرفتیم تا هنرجو ملزم به حل تمرین بشه.
      اساسا خواندن درس‌های بعد، بدون حل تمرین درس‌های قبل، بی‌فایده است. در این وضع، هنرجو به جایی نخواهد رسید. موفق باشید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *