خانه / مقالات / من در بد نوشتن بی‌نظیرم!

من در بد نوشتن بی‌نظیرم!

دو مرحله نوشتن (به ترتیب)

  • خلق/ کشف
  • نقد/ اصلاح

گزاف نگفته‌ام اگر اعلام کنم که نوشتن نیز با نوشتن اتفاق می‌افتد. حتی در مرحله یافتن موضوع متن، جمع آوری اطلاعات، طراحی ساختار و…، بهتر است بی‌محابا پای کاغذ و قلم رفت، وَ بی اذن دُخول، وَ اعلام حُضور، دست در گردن واژه‌های چَموش و گریزپا انداخت. در غیر این صورت، بیم آن است که دست و قلم نویسنده چاق و چُلاق، و در نهایت مبتلا به تنبلی و گران‌رَوی شود.

از ظواهر امر چنین برمی‌آید که واژه‌ها نیز بار مغناطیسی (؟) مخالف با نویسنده دارند. از او چنان دل می‌برند که نر و ماده از یکدیگر. اگر از در نیاز بر آنها وارد شوی، از راه ناز با تو میزبانی و هم‌زبانی می‌کنند! فریاد از آن ضیافتی که میزبان از چنگ میهمان بگریزد.

گویا مفیدتر آن است که چنان بر گُرده‌ی آنها فرود آیی که راه پس و پیش نداشته باشند. اگر این رفتار، ملکه‌ی ذهن نویسنده شود، واژه‌ها به  شوق میزبانی از او لحظه‌شماری، چه بسا جان‌سپاری کنند.

در ابتدا فقط کافی است همان طور بنویسیم که حرف می‌زنیم. از تکرار حرف‌های‌مان واهمه نداشته باشیم. (گور پدر دستو زبان! دستورِ زبان نباید به زبانِ دستور تبدیل شود.)

نویسندگی مانند اجرا در برنامه‌ی زنده نیست. (که اگر چنین نیز باشد، در برنامه زنده هم، در صورت بروز خطا، می‌توان پوزش خواست و اجرا را از سر گرفت.) هزار بار فرصت داریم در پشت صحنه خطا کنیم. تعداد خطاهای ما به هیچ کس ربطی ندارد.

حتی می‌توانیم به تعداد خطاهای خود ببالیم؛ مثلا به خود بگوییم: چه کسی حاضر یا قادر است که مانند من، تا این اندازه جسارت رویارویی با نوشته های کج و مَعوَج خود را داشته باشد؟ من در بد نوشتن بی‌نظیرم!

با عنایت به توضیحات پیشین، من میان پاورقی‌نویس‌ها (نویسنده‌های سَرسَری‌نویس) و نویسنده‌های حرفه‌ای، یک شباهت بزرگ و یک تفاوت مهم قائل هستم. شباهتِ میان آن دو، در زیاد نوشتن، آسان نوشتن و سریع نوشتن است؛ اما تفاوت بین این دو طایفه از آبادی قلم، آنجاست که سرسری‌نویس، همین نوشته‌ها را به خواننده ارائه می‌کند؛ ولیکن نویسنده حرفه‌ای، قبل از انتشار، بارها و بارها برای سر و شکل دادن به نوشته‌اش تلاش می‌کند.

روی تصویر کلیک کنید تا واضح‌تر ببینید:

آرامش خاطر نویسنده حرفه‌ای، محصول مطلوبیت‌طلبی و کمینه‌گرایی اوست. او در ابتدا به خود سخت نمی‌گیرد. به این طریق، آسان، سریع و زیاد می‌نویسد؛ بنابراین، نوشتن جان او را به لبش نمی‌رساند؛ پس از طی این مرحله، وظیفه اصلی او، وَ به عبارت بهتر، زمان و زمینه‌ی هنرنمایی او از راه می‌رسد. در این مرحله، قلم در دست می‎گیرد و روی خطاهای خود خط می‌کشد. من حدود سه سال است که با همین شیوه، بر چند فقره از موانع نوشتن غلبه کرده‌ام. (درباره موانع نوشتن، و روش عبور از آنها، در آینده بیشتر خواهم نوشت.)

در پاییز ۱۳۹۶، در کمتر از ۲ ماه، اولین نسخه از رمانم را با عنوان موقّت «صنم» در ۳۳ فصل نوشتم؛ اما هنوز فرصت بازنویسی آن را به دست نیاورده‌ام. با وجود این، تا بارها بازنویسی‌اش نکنم، برای انتشار آن، پا پیش نمی‌گذارم.

من از نوشتن این رُمان لذت بردم. با این که بیش از ۳۵۰ صفحه‌ی A5 نوشتم؛ اما هرگز احساس خستگی نکردم. به عبارتی، بیش از آن مقدار که خسته شدم، حال خوب از نوشتن آن دریافت کردم.

لذا، هر بار که نوشتن رمان را از سر می‌‍گرفتم، مشتاق بودم تا در حیاط خلوت نویسندگی‌ام، جُفتک‌اندازی و پُشتک‌بازی کنم. اکنون خیالم جمع است که مرحله سِفت‌کاری را به پایان رسانده‌ام. حال با اطمینان خاطر، به جان رُمان می‌افتم، و آن قدر آن را می‌شویم و می‌سایم تا ناراستی‌ها و کاستی‌هایش را کشف و دفع کنم. در اصل، سُنباده و سوهان دست می‌گیرم، وَ محصول کشف و خلق خود را می‌تراشم تا از کار در آید. این نگرش را مدیون مطالعه این کتاب هستم.

نوشته ژول سالزمن، ترجمه فرنوش جزینی، انتشارات امیرکبیر

آیا شما آسان می‌نویسید یا دشوار؟ کم یا زیاد؟ تند یا کند؟

در مقاله بعدی، نوشتن طیِ دو مرحله‌یِ خلق و نقد را تشریح و واکاوی می‌کنم. در این فاصله، همین الآن دست به قلم بشوید و بی‌وقفه کاغذها را سیاه کنید. فراموش نکنید که نقد، فقط پس از خلق گره از کار فروبسته‌ی نویسنده خواهد گشود؛ در غیر این صورت، خُرده گیری و نازُک‌کاری زودهنگام، ممکن است به اِسپاسم عضلات نویسندگی‌تان منجر شود. 

در کارگاه نویسنده شو، مهم‌ترین موانع درونی و بیرونی نویسندگی را همراه با راه غلبه بر آن، برای شما بازگو می‌کنیم. برای کسب اطلاعات بیشتر درباره کارگاه، اینجا کلیک کنید. با پیش ثبت نام در کارگاه، از اخبار برگزاری کارگاه مطلع شوید.

برای پیش ثبت نام در کارگاه، مشخصات خود را به ID من در تلگرام بفرستید: saeed_tarom@

پر کردن موارد ستاره‌دار الزامی است.

شما برای پیش ثبت نام هیچ پولی پرداخت نمی‌کنید.

با پیش ثبت نام، اطلاعات تکمیلی، اعم از زمان، مکان، حضوری یا آنلاین بودن، هزینه و… به زودی برای شما فرستاده خواهد شد. 

اینستاگرام آموزشی نوقلم

کانال نوقلم؛ مخصوص نشر و نقد نوشته‌های شما

اگر نوقلم هستید، نوشتن را از اینجا شروع کنید.

درباره‌ی سعید تارم

همچنین ببینید

چرا نویسنده‌ها کودک درون خود را زندانی می‌کنند؟

همان طور که پیش از این وعده داده بودم، قصد دارم تا درباره فرایند نوشتن …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *