سفارش فیلمنامه

توضیحات

فیلمنامه (سینمایی، انیمیشن، تلویزیونی) در سه مرحله طراحی، نگارش، بازنویسی و همچنین دیالوگ‌نویسی.

 

آلفرد هیچکاک:

مهم ترین عناصر در هر فیلم خوبی سه چیز است: فیلمنامه، فیلمنامه، فیلمنامه.

راه داستان، کاترین آن جونز، ترجمه محمد گذرآبادی، ص ۱۷، نشر هرمس، چاپ دوم.

 

در ابتدا با فیلمنامه بیشتر آشنا شویم:

 

روی تصویر کلیک کنید تا واضح تر ببینید.

منبع: فانوس نویسنده، ص ۸۵٫

 

البته فیلمنامه انواع بیشتری دارد: مستند، تبلیغاتی، بازی‌نامه و… . هر کدام از این فیلمنامه های در عین موارد مشترک، تفاوت هایی با هم دیگر دارند. فیلمنامه را می توان به صورت کوتاه، بلند، سریالی نوشت.

 

نکته مهم: فیلمنامه با فیلمنوشته تفاوت دارد. فیلمنوشته، توضیح لحظه به لحظه فیلم است که از روی فیلمنامه ساخته شده است.

نمونه: فیلمنوشته پرندگان، ساخته آلفرد هیچکاک.

 

روی تصویر کلیک کنید تا واضح تر ببینید.

پرندگان، اوان هانتر، ترجمه شیما الهی، ص ۱۱، نشر سفید سار، چاپ اول، تهران ۱۳۹۵٫

 

اما نویسنده فیلم پرندگان، فیلمنامه را به شکل فوق ننوشته است. فیلمنامه وقتی به دست کارگردان می رسد، قبل از فیلمبرداری، باید نکاتی به آن اضافه شود.

 

روی تصویر کلیک کنید تا واضح تر ببینید.

 

پرداختن به موارد دستورالعمل فوق، الزاما نه در تخصص فیلمنامه نویس و نه در حیطه وظایف اوست. آنچه فیلمنامه نویس، می بایست بنویسد، مطابق نمونه زیر است:

 

روی تصویر کلیک کنید تا واضح تر ببینید.

عیّارنامه، بهرام بیضایی، ص ۳۱، چاپ اول، دی ۱۳۶۴، شرکت تهران فاریاب (سهامی خاص).

 

توضیح: سبک برخی از فیلمنامه نویس ها با هم تفاوت دارد. لذا نمی توان قانون قطعی، کلی و تغییرناپذیری برای سر و شکل فیلمنامه به هنرجویان این رشته پیشنهاد داد. هر کدام از فیلمنامه نویس ها، بر اساس تجربه، سواد، سلیقه و نیاز خود، در شکل کلی فیلمنامه دخل و تصرف ایجاد و آن را رقیق و لطیف کرده است. اما برخی از اصول، میان غالب فیلمنامه نویس ها مشترک است.

 

نوشتن فیلمنامه دست کم سه مرحله دارد:

 

طراحی

در این مرحله کلّیات ماجرای فیلمنامه از جمله شروع، میانه، پایان و خط داستانی آن بدون جزئیات نوشته می شود. کسی که طرح فیلمنامه را مطالعه کند، با شخصیت ها، ماجراها و گره گشایی آن آشنا و تا اندازه ای از جزئیات موثر و گل درشت ماجراها مطلع می شود. مطالب یاد شده، حداکثر در دو صفحه نوشته می شود. بنگاه های متعددی هستند که همین طرح دو صفحه ای را در ازای مبلغی از شما می خرند. اگر طرح شما به فیلم تبدیل شود، بر اساس توافق طرفین، اسم شما می تواند در تیتراژ فیم نیز درج شود.

 

اما اگر قصد دارید خودتان طرح را به فیلمنامه تبدیل کنید، می بایست برای هدایت فیلمنامه به مرحله بعدی، ابتدا طرح را به صورت مفصل همراه با جزئیات بنویسید. در این مرحله دلیل رخ دادن ماجراها و منطق رفتار شخصیت ها به طور کامل مشخص می شود. همچنین، موقعیت زمانی و مکانی فیلمنامه شکل معین و روشن به خود می گیرد. برخی از فیلمنامه نویس ها، نگارش فیلمنامه را از همین نقطه آغاز می کنند. برخی از فیلمنامه نویس ها مایل هستند، طرح مفصل را نیز با افزودن جزئیات بیشتر، به پیش نویس تبدیل کنند. در پیش نویس، علاوه بر توضیحات هر صحنه فیلمنامه، موضوع گفتگوی میان شخصیت ها نیز ذکر می شود؛ اما خبری از خود دیالوگ ها نیست.

 

معرفی یکی از روش های فیلمنامه نویسی

 

روی تصویر کلیک کنید تا واضح تر ببینید.

منبع: فانوس نویسنده، ص ۸۸٫

 

نگارش

اگر شما پیش نویس را آماده کرده باشید، وقت آن است که دیالوگ ها را به آن اضافه کنید. البته برخی از فیلمنامه نویس ها، دیالوگ ها را تا این لحظه معطل نمی گذارند؛ بلکه از همان ابتدا به شخصیت ها اجازه صحبت کردن می دهند. این روش معایب و محاسن خاص خود را دارد. اما رابرت مکی، نویسنده کتاب «داستان ساختار سبک و اصول فیلمنامه نویسی» معتقد است که این کار باعث می شود تا عاشق کلمات خود شویم. لذا در صورت نیاز به اصلاح طرح فیلمنامه، دل کندن از این همه دیالوگ که نوشته ایم، در نظرمان ناخوشایند و ناشدنی جلوه کند.

 

همان طور که در ادامه به طور مفصل ذکر کرده ام، دیالوگ نویسی مهارت مستقل و ارزشمندی است که هر کسی به این سادگی در آن به درجه تبحر و تسلط دست نخواهد یافت. لذا هیچ ضرورتی وجود ندارد که شما هم فیلمنامه نویس باشید، و هم دیالوگ نویس.

 

دیالوگ نویسی

دیالوگ اصیل، دستِ کم لازم است که شش ویژگی داشته باشد:

 

  • خوش ریتم و ضرباهنگ
  • کشمکش آفرین
  • شخصیت پرداز
  • توصیف گر
  • موجز (نه ناقص)
  • دارای زیرمتن

 

گذشته از این، دیالوگ نویس می بایست از دایره واژگان غنی بهره مند باشد ، و با تسلط بر ادبیات عامیانه، قواعد درام را نیز بشناسد. غیر از این، دیالوگ نویس باید مصمم باشد که اگر می تواند اطلاعات را از طریق تصویر منتقل کند، از این ظرفیت چشم نپوشد. قرار نیست چون دیالوگ نویسی به او محول شده است، هر اندازه که خواست در دهان شخصیت ها حرف بگذارد. این یکی از دام هایی است که سفارش دهنده فیلمنامه به دیالوگ نویس، می بایست متوجه آن باشد.

 

با این اوصاف، بعد از افزودن دیالوگ ها فیلمنامه آماده و قابل استفاده برای ساخت فیلم است؛ البته اگر نیاز به بازنویسی نداشته باشد.

 

بازنویسی

این مرحله چهارم نیز معمولا به سه مرحله قبلی اضافه می شود. حتی گاهی کارگردان برای ارتقاء کیفیت درجه فیلمنامه، ترجیح می دهد فیلمنامه را برای بازنویسی به کسی بسپارد که اصلا تا این لحظه از وجود آن نیز مطلع نبوده است. در این مرحله، بازنویس بر اساس سواد و تجربه ای که دارد، فیلمنامه را مطالعه و ایرادات احتمالی آن را کشف و پیشنهادهای جایگزین، کاستی ها را اصلاح و زوائد را دور می ریزد.

 

پس اگر در تیتراژ فیلم ها عنوان هایی از این دست را دیدید، به سادگی می توانید تشخیص دهید که جزئیات ماجرا از چه قرار بوده است؛ مثال زیر کاملا خیالی، و اسم افراد در آن صرفا برای توجیه مطالب است، و گر نه نویسندگان ام برده، تا جایی که مطلع هستم، تا کنون با این ترتیب و آرایش، همکاری نداشته اند.

 

شلغم شوربا

نویسندگان: علیرضا بذرافشان، خشایار الوند

بازنویسی نهایی: پیمان قاسم خانی

بر اساس طرحی از: حسین تراب نژاد

 

در این مثال فرضی، علیرضا بذرافشان فیلمنامه «شلغم شوربا» را بر اساس طرحی از «حسین تراب نژاد» نوشته است. خشایار الوند مسئولیت دیالوگ نویسی را به عهده گرفته و پیمان قاسم خانی، برای هدایت این فیلمنامه به مرحله تولید، آن را بازنویسی نهایی کرده است.

دیدگاهها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین نفری باشید که دیدگاهی را ارسال می کنید برای “سفارش فیلمنامه”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *